Vereniging
Verbondenheid door verenigingen: In dit deel van de gids kijken we naar hoe verenigingen functioneren als platform voor verbondenheid en samenwerking. Je leert de basis van het oprichten en runnen van een vereniging, waaronder lidmaatschap, financiering en het plannen van activiteiten. Je leert ook waarom goed leiderschap en betrokken leden belangrijk zijn om de doelen van de vereniging te bereiken en de onderlinge band te versterken.
De verenigingsvrijheid is beschermd in de Grondwet, artikel 8. Het is een grondrecht in de Nederlandse samenleving, en verenigingen spelen een grote rol in het culturele leven en de vrijetijdsbesteding. De vrijheid houdt in dat de overheid zich niet met de activiteiten van verenigingen bemoeit, zolang het doel wettig is. Iedereen kan zonder vergunning een vereniging oprichten.
De meest voorkomende verenigingsvormen in Nederland zijn:
- Coöperaties, die de economische belangen van de leden moeten behartigen en altijd bij de KVK worden geregistreerd
- Informele verenigingen, met een ideëel doel, die zonder notariële akte kunnen worden opgericht (voor volledige rechtsbevoegdheid meld je de vereniging wel aan bij de KVK). Denk bijvoorbeeld aan een sportvereniging of een culturele vereniging
- Verenigingen van eigenaars (VvE’s), een bijzondere vorm die verplicht bij de KVK wordt geregistreerd
- Verenigingen voor gezamenlijke voorzieningen, die gedeelde voorzieningen zoals wegen en groenstroken beheren en bij het Kadaster staan geregistreerd
- Coöperaties, bijvoorbeeld inkoopcoöperaties, die meestal als coöperatieve vereniging worden gedreven
- Een vereniging met een ideëel doel die een bankrekening, personeel of subsidie wil, heeft een KVK-nummer nodig, dat wordt aangevraagd bij de KVK.
Welke eisen worden aan een vereniging gesteld?
Voor coöperaties bestaat een eigen regeling in het Burgerlijk Wetboek (boek 2). Voor verenigingen met een ideëel doel bestaat daarentegen geen aparte wet – wat geldt, is grotendeels gevormd door rechtspraak en de algemene regels van boek 2 BW. Er zijn daarom geen gedetailleerde regels voor hoe zo’n vereniging moet worden georganiseerd, wat veel vrijheid geeft om de vereniging naar eigen inzicht op te richten en te ontwikkelen.
Er zijn wel enkele basisvoorwaarden waaraan een vereniging met een ideëel doel moet voldoen om als eigen rechtspersoon te gelden:
- Basisvoorwaarden voor een vereniging met een ideëel doel
- Minimaal twee leden, in de praktijk meestal meer
- De leden zijn het eens geworden over het doel van de vereniging (meestal vastgelegd in statuten)
- Leden kunnen komen en gaan
- De leden betalen vaak contributie om de activiteiten te financieren
- Het hoogste besluitvormende orgaan van de vereniging is de algemene ledenvergadering, die de statuten kan wijzigen en beslissingen kan nemen over het vermogen van de vereniging
- De vereniging heeft een bestuur dat door de leden wordt gekozen tijdens de algemene ledenvergadering
- De vereniging hoeft geen vermogen te hebben
Bron: KVK en Belastingdienst
Wanneer moet een vereniging worden geregistreerd?
Het doel en de feitelijke activiteiten van de vereniging bepalen of en hoe deze moet worden geregistreerd. Een eventuele registratie hangt dus af van de vorm van de vereniging.
Een vereniging moet zich registreren of een KVK-nummer aanvragen als zij:
- een coöperatie of vereniging van eigenaars is (registratie bij de KVK)
- personeel in dienst heeft en loon uitbetaalt (bijvoorbeeld aan een conciërge)
- subsidie wil aanvragen bij de gemeente of de overheid
- een onderneming drijft (bijvoorbeeld een kantine bij een sportvereniging) en mogelijk btw-plichtig is
- een bankrekening wil openen of overeenkomsten wil aangaan namens de vereniging
- Statuten en notulen van de bestuursverkiezing moeten bij de aanvraag bij de KVK of de Belastingdienst worden gevoegd
