Accountantscontrole

Een accountantscontrole betekent in de kern “onderzoek van de jaarrekening” en vindt plaats wanneer een bedrijf zijn boekjaar afsluit. Het doel is dat een onafhankelijke accountant de jaarrekening, de boekhouding en het bestuur van het bedrijf controleert en vervolgens een controleverklaring afgeeft. Die moet de zekerheid geven dat de gegevens een getrouw beeld geven van de financiële situatie van het bedrijf.

Niet alle bedrijven vallen onder dezelfde regels, en niet allemaal hoeven ze gecontroleerd te worden. Welke regels een bedrijf moet volgen bij het opstellen van de jaarrekening hangt vooral af van de rechtsvorm en de omvang. In Nederland wordt dit geregeld door Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) en de bijbehorende regelgeving voor de jaarrekening.

De regelgeving kent verschillende regimes, ingedeeld naar de omvang van de onderneming: micro, klein, middelgroot en groot.

• Micro

Het microregime is bedoeld voor de kleinste ondernemingen, zoals eenmanszaken en verenigingen met een kleine omzet, die een sterk vereenvoudigde jaarrekening mogen opstellen. De regels zijn eenvoudig, en de eigenaar van een eenmanszaak is persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf.

• Klein

Het regime voor kleine rechtspersonen kan worden gebruikt door kleinere bedrijven, bijvoorbeeld bv’s en vof’s, die een jaarrekening opstellen. De regelgeving is vereenvoudigd en gebaseerd op standaardregels.

Een bedrijf geldt als klein als het niet boven de wettelijke grenswaarden uitkomt voor het aantal werknemers, het balanstotaal en de netto-omzet.

• Middelgroot en groot

Het regime voor middelgrote en grote rechtspersonen is het hoofdregime voor jaarrekeningen en moet worden gebruikt door grotere bedrijven. Ook kleinere bedrijven kunnen hiervoor kiezen, bijvoorbeeld als ze meer flexibiliteit willen of een beter beeld van de onderneming willen geven.

De grenswaarden worden van tijd tot tijd aangepast, dus controleer altijd wat er actueel geldt via de website van de KVK.

• Beursgenoteerde ondernemingen (IFRS)

Voor beursgenoteerde ondernemingen geldt dat de geconsolideerde jaarrekening moet worden opgesteld volgens IFRS.

Bij het opstellen van de jaarrekening is het microregime het eenvoudigst, terwijl beursgenoteerde ondernemingen aan de strengste eisen moeten voldoen.

Wanneer is een accountantscontrole verplicht?

De controleplicht hangt vooral af van de rechtsvorm en de omvang van het bedrijf. Hieronder lopen we door welke bedrijven een controleplicht hebben en welke zijn vrijgesteld.

Eenmanszaken en kleinere vof’s

Een eenmanszaak heeft geen controleplicht. Hetzelfde geldt voor een vof waarin alleen natuurlijke personen vennoot zijn, zolang het geen grote onderneming is. Hier bestaat dus geen verplichting tot een accountantscontrole.

Bv

Een bv heeft een controleplicht als het in twee boekjaren op rij meer dan één van de volgende drie grenswaarden heeft overschreden:

• gemiddeld meer dan 50 werknemers
• meer dan € 7.500.000 balanstotaal
• meer dan € 15.000.000 netto-omzet

Stichtingen en verenigingen

Sommige stichtingen en verenigingen hebben een controleplicht op grond van hun eigen regels, ook als ze klein zijn. Controleer daarom wat er geldt voor jouw specifieke rechtsvorm.

Nv’s en beursgenoteerde ondernemingen

Nv’s (naamloze vennootschappen) en beursgenoteerde ondernemingen vallen onder de strengste regels voor verslaggeving. Zij kunnen een controle niet achterwege laten.

Wanneer vindt de controle plaats en wie voert die uit?

De controle hangt nauw samen met het beroep van accountant. De accountant werkt met de jaarrekening, en de controle is het werk dat de accountant doet, bijvoorbeeld bij het beoordelen van de jaarrekening en de boekhouding. Het is de algemene vergadering die de accountant benoemt, en bij een bv met controleplicht moet de accountant een AA of RA zijn. Accountants staan onder toezicht van de NBA en zijn gespecialiseerd in het controleren van jaarrekeningen volgens Boek 2 BW en de geldende beroepsregels. Daarom kunnen zij het bedrijf de zekerheid geven dat de jaarrekening klopt en aan de wettelijke eisen voldoet.

Hoe verloopt de controle in de praktijk?

In de praktijk is het de belangrijkste taak van de accountant om volledig onpartijdig de jaarrekening en het bestuur waarvoor de directie verantwoordelijk is te controleren. De accountant moet onafhankelijk zijn van het bedrijf en mag daarom geen persoonlijke, familiaire of financiële belangen erin hebben. De eis van onafhankelijkheid bestaat om ervoor te zorgen dat de controle objectief is. Door zijn controle en zijn controleverklaring geeft de accountant de jaarrekening geloofwaardigheid. De accountant controleert of deze aan de wettelijke eisen voldoet en een getrouw beeld geeft van de bezittingen, schulden, financiële positie en het resultaat van het bedrijf.