Naarmate data steeds toegankelijker worden voor bedrijven van elke omvang, rijzen er allerlei vragen. Welke gegevens is het redelijk om te verzamelen? Mogen verzamelde gegevens worden doorverkocht? Hoe open wil je zijn? De Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) uit 2018 heeft veel van deze vragen juridisch beantwoord, maar data-ethiek gaat over meer dan alleen het naleven van de geldende wetgeving. Het gaat om het scheppen van een goed kader, zodat data ten goede komen aan iedereen en waarde creëren voor zowel bedrijven als klanten, zonder dat de persoonlijke privacy wordt geschonden.

Ga uit van de wetgeving

Wil je richtlijnen voor data-ethiek in je bedrijf opstellen, dan is de eerste stap om je goed te verdiepen in de wetgeving op dit gebied. Je kent ongetwijfeld de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de aanvullende Nederlandse Uitvoeringswet AVG al goed, maar het kan verstandig zijn om de basisprincipes nog eens door te nemen voordat je als bedrijf bepaalt waar je een nog sterkere gegevensbescherming wilt bieden. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens biedt veel houvast. Wil je bedrijf meer weten over hoe de geldende wetgeving de omgang met persoonsgegevens beïnvloedt, dan is het verstandig om juridische expertise in te schakelen om de specifieke vragen uit te zoeken.

Stevige principes

Goede data-ethiek rust niet op één principe, maar op meerdere ethische pijlers die samen een zo goed mogelijk gebruik van data waarborgen. Enkele maatregelen die kunnen zorgen voor betere data-ethiek zijn:

• Betrek gebruikers of klanten. Door je gebruikers of klanten zo veel mogelijk invloed te geven op hoe je hun data gebruikt, leer je meer over hun wensen en kun je een databeleid opstellen dat waarde creëert voor de klant.
• Bouw data-ethiek in meer processen in. Data-ethiek mag geen bijzaak zijn. Werk je aan een nieuwe dienst of een nieuw concept, denk dan vanaf het begin na over welke rol data moet spelen. Dan wordt het gemakkelijker om de algemene richtlijnen te volgen.
• Transparantie. Openheid over hoe data worden gebruikt is misschien wel het belangrijkste principe binnen data-ethiek. Je klanten moeten weten waarvoor hun data worden gebruikt en die informatie op een eenvoudige en ongecompliceerde manier kunnen vinden.

Laat je data-ethiek zien

In het dagelijks leven zijn ethische principes niet iets waarmee je pronkt, maar eerder iets waar je naar probeert te leven. Voor bedrijven ligt dat anders. Daar mag je best pronken met je data-ethiek. Sterker nog, het wordt zelfs aanbevolen. Ten eerste is het een belangrijk onderdeel van transparantie dat je klanten weten hoe je gegevensbescherming werkt. Ten tweede is het natuurlijk ook effectief om goede gegevensbescherming te promoten. Steeds meer mensen worden zich ervan bewust dat je in het digitale tijdperk niet alleen met je portemonnee betaalt, maar in grote mate ook met je persoonsgegevens. Verzamel je minder gegevens of ga je er op een ethische manier mee om, dan vergroot dat de kans dat de klant voor jou kiest in plaats van voor een concurrent die een hogere prijs vraagt in de vorm van data. Daarom loont data-ethiek niet alleen voor het geweten, maar uiteindelijk ook voor de onderste regel van de resultatenrekening.